Zielony pierścień Rzeszowa. Uwarunkowania przestrzenne i wyzwania społeczne

Abstract

Dynamiczny rozwój przestrzenny Rzeszowa, związany m.in. z sukcesywnym poszerzaniem granic administracyjnych miasta, doprowadził do włączenia rozległych terenów otwartych i rolniczych, stanowiących istotny element jego systemu przyrodniczego. Celem opracowania była ocena potencjału kształtowania zielonego pierścienia Rzeszowa oraz identyfikacja głównych uwarunkowań przestrzennych i społecznych ograniczających jego zachowanie. Analizie poddano rozmieszczenie terenów biologicznie czynnych, strukturę pokrycia terenu w granicach miasta i w jego bezpośrednim otoczeniu, a także relacje między istniejącym potencjałem przyrodniczym a kierunkami rozwoju przestrzennego. Rzeszów charakteryzuje się stosunkowo wysokim udziałem terenów biologicznie czynnych, szczególnie w strefach peryferyjnych i na obszarach przyłączonych do miasta w ostatnich dekadach. Ich rozmieszczenie i względna ciągłość wskazują na możliwość kształtowania pierścieniowego systemu terenów otwartych wokół zurbanizowanego rdzenia miasta. Potencjał ten jest jednak osłabiany przez niewielki udział lasów, postępującą presję inwestycyjną oraz fragmentację terenów rolniczych i innych powierzchni biologicznie czynnych. Dodatkowym wyzwaniem pozostaje społeczne przyzwolenie na zabudowę terenów rolnych, wzmacniające proces ich stopniowej urbanizacji. Analiza dokumentów planistycznych wskazuje ponadto na brak dostatecznie konsekwentnej ochrony ciągłości potencjalnego zielonego pierścienia. Wyniki podkreślają potrzebę traktowania terenów otwartych na obrzeżach Rzeszowa jako strategicznego elementu zielonej infrastruktury oraz ich trwałego uwzględnienia w polityce przestrzennej miasta.